Η ανακάλυψη στη βόρεια Ισπανία φέρνει τους Μινωίτες ξανά στο επίκεντρο της παγκόσμιας αρχαιολογικής κοινότητας. Νέα ευρήματα σε βράχους της περιοχής Costa dos Castros αποκαλύπτουν πετρογλυφικά με σχέδια πλοίων που μοιάζουν εντυπωσιακά με τα περίφημα μινωικά καράβια της Κρήτης. Η ομοιότητα είναι τόσο μεγάλη, που οι αρχαιολόγοι μιλούν πλέον για ισχυρή ένδειξη θαλασσοπορίας των Κρητών στον Ατλαντικό, 4.000 χρόνια πριν. Αν επιβεβαιωθεί, η ανακάλυψη αυτή μπορεί να ξαναγράψει την ιστορία της ναυσιπλοΐας, αλλά και να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για την εξάπλωση του Μινωικού πολιτισμού.
Η ομάδα των αρχαιολόγων εντόπισε τις χαράξεις σε βράχο που απεικονίζει ένα πλοίο με πανί και κουπιά, χαρακτηριστικό των Μινωιτών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Η τοποθεσία, στη βόρεια ακτή της Ισπανίας, απέχει χιλιάδες χιλιόμετρα από την Κρήτη, γεγονός που κάνει την ανακάλυψη ακόμη πιο σημαντική. Η μορφή του πλοίου είναι σχεδόν ταυτόσημη με τις απεικονίσεις που έχουν βρεθεί σε τοιχογραφίες της Κνωσού και της Θήρας, κάτι που οδηγεί τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι οι Μινωίτες ίσως είχαν φτάσει μέχρι τον Ατλαντικό Ωκεανό, αιώνες πριν από κάθε γνωστό θαλασσοπόρο.
Το μυστήριο των θαλασσοπόρων της Κρήτης
Τα μινωικά πλοία θεωρούνταν ήδη από τα πιο εξελιγμένα της αρχαιότητας. Συνδύαζαν πανιά και κουπιά, επιτρέποντάς τους να διανύουν τεράστιες αποστάσεις, και διέθεταν μοναδική συμμετρία που εξασφάλιζε ταχύτητα και σταθερότητα. Οι Μινωίτες είχαν ήδη αποικίες σε Κύπρο, Αίγυπτο και Μικρά Ασία, όμως η παρουσία τους στην Ιβηρική, εάν επιβεβαιωθεί, αλλάζει ριζικά το αφήγημα της αρχαίας ναυσιπλοΐας. Οι επιστήμονες πιστεύουν πως ίσως είχαν ακολουθήσει τα θαλάσσια ρεύματα του Γιβραλτάρ, φτάνοντας πολύ πιο δυτικά απ’ όσο γνωρίζαμε.
Η αρχαιολογική κοινότητα είναι διχασμένη. Πολλοί ερευνητές κάνουν λόγο για τη σημαντικότερη ανακάλυψη της δεκαετίας, ενώ άλλοι ζητούν περαιτέρω ανάλυση και ραδιοχρονολόγηση των πετρωμάτων. Οι αναφορές από το Candianews και το DigVentures.com ενισχύουν τη θεωρία πως υπήρχε μινωική επιρροή σε περιοχές της δυτικής Ευρώπης, με πολιτιστικά και τεχνολογικά ίχνη που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Η θεωρία της Αμερικής και το γενετικό αποτύπωμα
Η ανακάλυψη αυτή αναζωπυρώνει τη συζήτηση για το αν οι Μινωίτες έφτασαν ως την Αμερικανική ήπειρο. Στις ακτές της λίμνης Superior, στα σύνορα ΗΠΑ–Καναδά, έχουν εντοπιστεί ίχνη εξόρυξης χαλκού με τεχνικές παρόμοιες με εκείνες της Κρήτης της Εποχής του Χαλκού. Παράλληλα, η γενετική μελέτη του 2003 «Origin and Diffusion of mtDNA Haplogroup X» εντόπισε κοινό μιτοχονδριακό DNA (Haplogroup X2) μεταξύ Κρητών και ιθαγενών φυλών της Βόρειας Αμερικής. Παρόμοια αποτελέσματα παρουσίασε και η μελέτη του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (2001), που διαπίστωσε ευρασιατικά χαρακτηριστικά σε κρανιακά ευρήματα των πρώτων κατοίκων του Νέου Κόσμου.
Αν οι ενδείξεις αυτές επιβεβαιωθούν, η ιστορία της ναυσιπλοΐας αλλάζει ριζικά. Οι Μινωίτες δεν θα θεωρούνται πλέον μόνο οι πρώτοι έμποροι της Μεσογείου, αλλά και οι πρώτοι Ευρωπαίοι εξερευνητές του Ατλαντικού. Το εύρημα της Ισπανίας δεν είναι απλώς αρχαιολογικό· είναι ένα παράθυρο σε έναν κόσμο όπου η Κρήτη ίσως συνδεόταν με την Αμερική χιλιετίες πριν από τον Κολόμβο. Καθώς οι έρευνες συνεχίζονται, ένα ερώτημα κυριαρχεί: μήπως η πρώτη ευρωπαϊκή απόβαση στην Αμερική έγινε 3.000 χρόνια πριν από την εποχή του Κολόμβου;
