Η Ελλάδα φαίνεται να βιώνει ξανά ένα από εκείνα τα παράδοξα που την καθιστούν ταυτόχρονα αρχαία και μοντέρνα, περήφανη και αυτοκαταστροφική. Την ώρα που η κυβέρνηση Μητσοτάκη προωθεί ποινές έως και δύο ετών φυλάκισης για όποιον τολμήσει να διαμαρτυρηθεί μπροστά στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη, δίνει ταυτόχρονα το πράσινο φως στην ΤΕΡΝΑ να τοποθετήσει το ραντάρ του νέου αεροδρομίου Καστελίου πάνω στον λόφο Παπούρα, όπου αποκαλύφθηκε μια μοναδική μινωική κυκλική κατασκευή του 2300 π.Χ.
Η ειρωνεία είναι εκκωφαντική. Από τη μία τιμωρούμε όσους υψώνουν φωνή μπροστά σε ένα σύμβολο εθνικής μνήμης. Από την άλλη, επιτρέπουμε την παρέμβαση σε ένα ζωντανό κομμάτι του ίδιου του πολιτισμού που υποτίθεται πως τιμούμε.
Η ανακάλυψη που ενοχλεί την “ανάπτυξη”
Ο λόφος της Παπούρας, κοντά στο Καστέλι Ηρακλείου, έχει μετατραπεί σε σημείο έντονου διαλόγου μεταξύ αρχαιολόγων και εταιρείας έργου. Στη θέση εκείνη εντοπίστηκε μια κυκλική κατασκευή της Πρωτομινωικής περιόδου, με μορφή που δεν έχει προηγούμενο στον χώρο του Αιγαίου. Οι ειδικοί μιλούν για τελετουργικό ή διοικητικό κέντρο, που μπορεί να ρίξει φως σε άγνωστες πτυχές του Μινωικού πολιτισμού.
Αντί, όμως, να αναδειχθεί ως αρχαιολογικό πάρκο, ο χώρος φαίνεται να αντιμετωπίζεται σαν τεχνικό εμπόδιο στην πορεία του έργου του αεροδρομίου. Η ΤΕΡΝΑ, σύμφωνα με τις πληροφορίες, έλαβε άδεια για την εγκατάσταση του ραντάρ ακριβώς πάνω στο λόφο, προκαλώντας κύμα αντιδράσεων σε τοπικό και επιστημονικό επίπεδο.
Η Ελλάδα των δύο μέτρων
Η αντίφαση είναι προφανής και βαθιά πολιτική. Η ίδια πολιτεία που ποινικοποιεί τη διαμαρτυρία, επιτρέποντας φυλάκιση σε όποιον σταθεί με πανό ή σύνθημα στο Μνημείο του Αγνώστου, είναι εκείνη που συμβιβάζεται με την αλλοίωση αρχαιολογικών χώρων όταν πρόκειται για «επενδυτικά έργα».
Αυτή η ασυνέπεια δείχνει μια χώρα που θυμάται το παρελθόν μόνο όταν τη συμφέρει. Όταν χρειάζεται τουρίστες ή συμβολισμούς, το επικαλείται. Όταν χρειάζεται χώρο για ανάπτυξη, το παραμερίζει. Και κάπως έτσι, η Ιστορία — η πραγματική, όχι η “τουριστική” — γίνεται παράπλευρη απώλεια.
Μια χώρα που ξεχνά γιατί υπάρχει
Η Ελλάδα κάποτε γέννησε τη δημοκρατία, τον διάλογο και τον σεβασμό στη μνήμη. Σήμερα δείχνει να ξεχνά πως η δημοκρατία δεν φοβάται τη διαμαρτυρία — τη χρειάζεται. Και πως ο σεβασμός στον πολιτισμό δεν είναι ρομαντισμός, αλλά αναγνώριση ταυτότητας.
Όταν τιμωρείς τη φωνή και σιωπάς μπροστά στην καταστροφή, δεν είσαι σύγχρονος — είσαι κενός. Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο από οποιαδήποτε διαμαρτυρία.
