Γιατί τα ταξί στην Αθήνα είναι κίτρινα ενώ στη Θεσσαλονίκη μπλε; Πώς προέκυψε αυτή η χρωματική διαφορά;

Είναι μία από εκείνες τις εικόνες που έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ, ώστε σπάνια αναρωτιόμαστε πώς προέκυψαν. Στην Αθήνα, το χέρι σηκώνεται για να σταματήσει ένα κίτρινο ταξί. Στη Θεσσαλονίκη, το ίδιο σκηνικό έχει διαφορετικό χρώμα: σκούρο μπλε αμάξωμα και χαρακτηριστική λευκή οροφή.

Γιατί όμως οι δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας δεν έχουν ταξί στο ίδιο χρώμα;

Η απάντηση βρίσκεται αρκετές δεκαετίες πίσω και έχει να κάνει τόσο με την ανάγκη να ξεχωρίζουν εύκολα τα δημόσιας χρήσης αυτοκίνητα όσο και με μια ελληνική ιδιαιτερότητα: ο χρωματισμός των ταξί δεν καθιερώθηκε ενιαίος σε ολόκληρη τη χώρα.

Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα δημιούργησε με τα χρόνια μια ολόκληρη… χρωματική παλέτα ταξί, ανάλογα με την πόλη.

Τα ταξί της Αθήνας δεν ήταν πάντα κίτρινα

Η εικόνα του κίτρινου ταξί είναι σήμερα απόλυτα συνδεδεμένη με την Αθήνα, όμως για πολλά χρόνια τα πράγματα ήταν διαφορετικά.

Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, τα ταξί της πρωτεύουσας κυκλοφορούσαν κατά κύριο λόγο σε γκρι χρώμα. Αυτό άλλαξε το 1981, όταν με υπουργική απόφαση ξεκίνησε η σταδιακή μετάβαση στο κίτρινο. Η αλλαγή ολοκληρώθηκε τα επόμενα χρόνια και το νέο χρώμα έγινε πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της εικόνας της Αθήνας.

Η επιλογή του κίτρινου κάθε άλλο παρά τυχαία ήταν.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα ευδιάκριτο χρώμα, το οποίο τραβά το μάτι μέσα στην πυκνή κυκλοφορία και διακρίνεται σχετικά εύκολα ακόμη και σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Σε μια πόλη που μεγάλωνε συνεχώς και στην οποία ο αριθμός των αυτοκινήτων αυξανόταν, το ταξί έπρεπε να μπορεί να αναγνωριστεί μέσα σε δευτερόλεπτα από τον επιβάτη που το αναζητούσε.

Κάπως έτσι γεννήθηκε και η χαρακτηριστική εικόνα της λεγόμενης «κίτρινης φυλής» της Αθήνας.

Υπάρχει μάλιστα ακόμη μία λεπτομέρεια που πολλοί δεν προσέχουν. Τα αθηναϊκά ταξί φέρουν και μπλε σκούρα λωρίδα περιμετρικά κάτω από τα παράθυρα. Η λωρίδα προστέθηκε ως πρόσθετο διακριτικό, ώστε ένα νόμιμο ταξί να μην μπορεί να συγχέεται εύκολα με ένα απλό Ι.Χ. βαμμένο κίτρινο.

Και γιατί στη Θεσσαλονίκη είναι μπλε;

Εδώ βρίσκεται η ενδιαφέρουσα πλευρά της ιστορίας.

Η Ελλάδα δεν ακολούθησε το μοντέλο άλλων χωρών όπου όλα τα ταξί έχουν ένα κοινό εθνικό χρώμα. Αντίθετα, καθιερώθηκαν διαφορετικοί χρωματισμοί ανά περιοχή, ώστε τα οχήματα να διαθέτουν κοινή και άμεσα αναγνωρίσιμη ταυτότητα μέσα στην πόλη όπου δραστηριοποιούνται.

Έτσι, στη Θεσσαλονίκη επικράτησε και διατηρήθηκε ο συνδυασμός σκούρου μπλε αμαξώματος με λευκή οροφή, ο οποίος παραμένει μέχρι σήμερα το χαρακτηριστικό γνώρισμα των ταξί της πόλης. Τον συγκεκριμένο χρωματισμό αναφέρουν τόσο ο Δήμος Θεσσαλονίκης όσο και ο επίσημος τουριστικός οδηγός της πόλης.

Σε αντίθεση, πάντως, με το κίτρινο της Αθήνας, για το οποίο καταγράφεται σαφώς το πλεονέκτημα της ορατότητας, δεν προκύπτει τεκμηριωμένα κάποια ιδιαίτερη συμβολική εξήγηση για την επιλογή του μπλε στη Θεσσαλονίκη.

Δεν υπάρχουν, δηλαδή, επαρκή στοιχεία που να στηρίζουν δημοφιλείς εξηγήσεις του τύπου «το μπλε επιλέχθηκε επειδή συμβολίζει τη θάλασσα» ή επειδή σχετίζεται με κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της πόλης.

Η ουσία είναι πολύ πιο πρακτική: κάθε περιοχή απέκτησε έναν συγκεκριμένο χρωματικό κώδικα για τα ταξί της και αυτός, μέσα στις δεκαετίες, μετατράπηκε σε κομμάτι της αστικής της ταυτότητας.

Μια ολόκληρη Ελλάδα γεμάτη διαφορετικά ταξί

Αθήνα και Θεσσαλονίκη δεν αποτελούν τις μοναδικές περιπτώσεις.

Στην Ελλάδα μπορεί κανείς να συναντήσει γκρι, βυσσινί, πορτοκαλί, κίτρινα ή μπλε ταξί, ανάλογα με την περιοχή. Για παράδειγμα, στη Λάρισα και στο Ηράκλειο συναντάται το γκρι, στην Καβάλα το πορτοκαλί, ενώ σε άλλες περιοχές υπάρχουν επίσης διαφορετικοί συνδυασμοί αμαξώματος και οροφής.

Αυτό που σήμερα μοιάζει με μία απλή αισθητική λεπτομέρεια είχε στην πραγματικότητα έναν καθαρά λειτουργικό σκοπό: να ξέρει ο πολίτης με μια ματιά ποιο αυτοκίνητο είναι ταξί.

Με τα χρόνια, όμως, τα χρώματα απέκτησαν κάτι περισσότερο από πρακτική αξία.

Το κίτρινο έγινε μέρος του καθημερινού τοπίου της Αθήνας, από το Σύνταγμα και την Ομόνοια μέχρι τον Πειραιά και το αεροδρόμιο. Αντίστοιχα, το μπλε με τη λευκή οροφή ταυτίστηκε με τις πιάτσες, τη λεωφόρο Νίκης, την Τσιμισκή και τις καθημερινές διαδρομές της Θεσσαλονίκης.

Και κάπως έτσι, μια διοικητική και πρακτική επιλογή προηγούμενων δεκαετιών έγραψε τη δική της ιστορία στους δρόμους των δύο πόλεων.

Σήμερα αρκεί πολλές φορές να δεις μόνο το χρώμα ενός ταξί σε μια φωτογραφία για να καταλάβεις πού βρίσκεσαι. Κίτρινο; Αθήνα. Σκούρο μπλε με λευκή οροφή; Θεσσαλονίκη. Μια μικρή λεπτομέρεια της καθημερινότητας που τελικά κρύβει πίσω της ένα ολόκληρο κομμάτι της αστικής ιστορίας της Ελλάδας.